การพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรคู่บ้านเพื่อยกระดับรายได้

การพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรคู่บ้านเพื่อยกระดับรายได้ ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนภูมิธาราพรรณ ตำบลห้วยป่าหวาย อำเภอพระพุทธบาท  จังหวัดสระบุรี

ความเป็นมาของโครงการ 

“สมุนไพร” ถือเป็นทางเลือกหนึ่งในการรักษาโรคและการดูแลสุขภาพ ซึ่ง สมุนไพรไทยได้รับการยอมรับในด้านคุณภาพและสรรพคุณทางยา ทำให้เป็นที่ต้องการในตลาดต่างประเทศ และเป็นโอกาสทางธุรกิจที่สำคัญของผู้ประกอบการไทย โดยตลาดค้าปลีกรายใหญ่ 5 อันดับแรกของโลก ได้แก่ จีน มีมูลค่า 19,569.3 ล้านดอลลาร์  สหรัฐอเมริกา 9,809.5 ล้านดอลลาร์ ญี่ปุ่น 2,953.7 ล้านดอลลาร์ เกาหลีใต้ 2,679.2 ล้านดอลลาร์ และ เยอรมนี 2,159.9 ล้านดอลลาร์ ส่วนไทยตลาดค้าปลีกสมุนไพรมีมูลค่า 1,265.6 ล้านดอลลาร์ขยายตัว 7.1% จากปีก่อนหน้า จัดอยู่อันดับที่ 10 ของโลก แนวโน้มการค้าสินค้าสมุนไพรอย่างต่อเนื่อง พบว่า สินค้าสมุนไพรยังเติบโตทั้งในประเทศ โดยข้อมูลจากEuromonitor  พบว่า การค้าสินค้าสมุนไพรของโลก  ซึ่งประกอบด้วย 3 กลุ่มสินค้าหลัก ได้แก่ พืชสมุนไพร สารสกัดจากสมุนไพร  และน้ำมันหอมระเหย อุตสาหกรรมสมุนไพรเป็นโอกาสสำคัญของ SME ที่จะสร้างธุรกิจใหม่ให้สอดรับกับตลาดที่มีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง (กรุงเทพธุรกิจ, 2567)

จากการสัมภาษณ์นางสาวธิติมา ตะรุสะ ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนภูริธาราพรรณ กล่าวว่าการทำสมุนไพรเริ่มจากความตั้งใจของคนในชุมชนที่อยากต่อยอดภูมิปัญญาสมุนไพรไทยให้เป็นรายได้ที่มั่นคง พื้นที่มีสมุนไพรขึ้นเองตามธรรมชาติหรือพื้นถิ่นจะเรียก “สมุนไพรคู่บ้าน” มีหลากหลายชนิด ทั้ง กระชายปุ่ม ไพล ขมิ้นชัน ฟ้าทะลายโจร ใบหนาด ตะใคร้ มะนาว  เป็นต้น จึงรวมตัวกันตั้งเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เพื่อแปรรูปสมุนไพรให้เกิดประโยชน์และมีมาตรฐานพอที่จะออกสู่ตลาดได้ ผลิตภัณฑ์หลักคือ น้ำมันนวดไพลสูตรหอมเย็น, ยาหม่องสมุนไพร, สเปรย์น้ำมันไพลบรรเทาอาการปวดเมื่อย และสมุนไพรอบแห้งสำหรับทำลูกประคบ แต่ละตัวมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง ภายในกลุ่มวิสาหกิจชุมชนฯ และพื้นที่ปลูกของสมาชิก มีสมุนไพรอีกมากมายที่ยังไม่ถูกทำการแปรรูปให้มีความหลากหลายหรือทันสมัย รวมถึงยังขาดช่องทางการจัดจำหน่ายที่เหมาะสม ทำให้ยังไม่สามารถขยายฐานผู้บริโภคและเพิ่มมูลค่าได้อย่างเต็มศักยภาพ

ด้วยเหตุนี้ การพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรคู่บ้านเพื่อยกระดับรายได้ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนภูมิธาราพรรณ ตำบลห้วยป่าหวาย อำเภอพระพุทธบาท  จังหวัดสระบุรี โครงการบริการวิชาการไม่เพียงแต่เข้าไปช่วยเพิ่มทักษะให้กับกลุ่มวิสาหกิจฯ แต่ยังมุ่งเน้นส่งเสริมให้ชุมชนได้ใช้ทรัพยากรภายในท้องถิ่นอย่างคุ้มค่าเพื่อก่อให้เกิดความยั่งยืน การพัฒนาจะมุ่งเน้นด้านการเพิ่มผลิตภัณฑ์ การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ ตราสินค้า และการยกระดับมาตรฐานการผลิต ซึ่งจะเป็นการสร้างโอกาสทางการตลาดและส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนและยกระดับคุณภาพของคนภายในชุมชนให้ดียิ่งขึ้น

วัตถุประสงค์ของโครงการ

1. เพื่อพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรคู่บ้านของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนภูริธาราพรรณ ตำบลห้วยป่าหวาย อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี

    2. เพื่อถ่ายทอดกระบวนการ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ ฉลากสินค้า และสื่อทางการตลาดของผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาขึ้น

คณะทำงาน

ผศ.ดร.สุกัญญา พยุงสิน,รศ.ดร.ดวงใจ บุญกุศล, น.ส.พรพรรณ นิยมจันทร์,น.ส.ปวีณา  ทรัพย์นิมิตร